ÖZEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ I   DERS NOTU  Prof. Dr. Nasip DEMİRKUŞ(Ocak 2007-2008) FTT, ÖÖYII, OTM, BÖKAV, BSKON , BT, EV, ÇEV, ODI, ODII, ÖUYG,

Özel Öğretim Yöntemleri I Dersinin Amacı

Eğitim, Öğretim Öğrenme İle İlgili;Yanlış, Az Veya Eksik Bilinen Bazı Önemli Kavramlar ve İnsanın Bazı Sanal Araçları
Bilim,İlim, Ahlak, Ruh, Akıl, Nefis, Zeka, Şeytan, Cahil, Mantık, Muhakeme, Fikir, Düşünce, Özgünlük, Sevgi, Aşk, Devrim

Bilgi  
Bilginin İçeriğini Fen Bilimlerinde Şunları Oluşturur
Bilgi Çeşitleri

Bilimsel Bilgi

Deneysel Bilgi

Hurafe Bilgi

Öğretim  

Eğitim Programı
  
Eğitim süreci
   
Öğretim süreci
  
Öğrenim süreci
Zihinsel Yapılanma Kuramı

Zihinsel Yapılanma Kuramının ana Çizgileri Şunlardır;
Zihinsel Yapılanma Kuramına Göre:Dışarıdan Edinilen Bilgi Zihinde Eski Bilgilerle.

EtkiliÖğrenme   Etkili  Öğretimin Ön koşulları ((Beyin nadası)
Bir Öğretmen İçin;Etkili Eğitim ve Öğretimin Ön Koşulları;
Öğrenci Bilgi Seviyesini Belirleyici Bazı Kriterler

Öğretmen Konuyu İşlerken Dikkat Etmesi Gereken Hususlar

Süreç ve Olgu
1-Betimlemeli Düşünme Süreci
2-Doğal Oluşum Süreçleri
 
3-Hipotetik Bilgilerin Tümdengelim Süreci  
Zamana Bağlı Olarak Doğadaki Genellemeler
4-Deneysel Bilgilerden Tümevarım Süreç
BİLİM İNSANIN FEN BİLİMLERİNDE İZLEMESİ GEREKEN YOLLAR;

1-Hipotez kurma ve yaratma
2-Yaparak tanımlama

3-Model yaratma
4-Değişkenlikleri belirleme ve kontrol etme
5-Deney düzeneği yapma
6-Değerlendirme

Başlıca Bilgi Edinme Yöntemleri

Soru Tipleri
  
Soru niye sorulur. (Öğrenci Etkinliği)

Bazı Beyin Fırtınası Soru ve Etkınlikleri (Sınıfça Kabul Edilen Bazı Öğrenci Yanıtları)   
Geneleme Soruları

Temel Öğretim Yöntemleri

1-Anlatım Yöntemi
2-Soru –Yanıt Yöntemi
3-Güdüleme yöntemi ve öğrencilere bazı taktik-teşvik kurallarının uygulanması 
Öğretmenlere Sınıfta Öğrencileri Konuya Teşvik İçin Önemli Bazı Taktikler:
4-Gözlem Yöntemi
5-Deney Yöntemi
6-Sunu ve Gösteri (Demostrasyon) Yöntemi
7-Sınıflandırma Yöntemi
8-Tümevarım Yöntem
9-Tümdengelim Yöntemi
10-Problem Çözme Yöntemi
11-Ortak Çalışma Yöntemi
12-Grup Tartışma Yöntemi
13-Simülasyon (Benzetim)Yöntemi 
14-Gözlem ve  Deney Yöntemi
15-Doğa ve Çevre Gezileri Yöntemi
 
16-Kavram Ağları, Kavram Haritaları ve Anlam Çözümleme Tablosu
A-Anlam Çözümleme Tablosu
B-Kavram Ağları

C-Kavram Haritaları

Gelişen Teknolojiye Bağlı Olarak Öğretim Yöntemlerin Uygulanmasında Kullanılan Temel Araçlar:
Etkinlikve Deney orta Öğretimde Biyoloji Derslerine Bazı Etkinliklerin Kazandırılması
Etkinlik Sorusu: 4 Yıl Boyunca Üniversitemizde ve Van’da Sizce Ne Değişiklikler Olduve Gelecekte Neler Olacak
Evrensel Bir İnsanın Özellikleri Şunlardır
Bilim Adamlarının(Doğru Düşünenve Üreten Evrensel İnsanın) Problemleri Çözme-Düşünme Yöntemlerinin Basamakları

Eğitim,Öğretimve Öğrenme
Çalışmanın Önemive Hazıra Alışma-Alıştırmanın Felaketi
Eğitimve Öğretimin Önemi
Geleceğeve Değişime Hazır Nesiller Yetiştirmek
Geleceğin İnsanıve Beyni
Sonuç ve Çözüm
Özel Öğretim I Dersinin Uygulamaları


Özel Öğretim I Dersinin Uygulamaları;
I-Aşağıdaki yöntemlerin uygulamalarına yönelik;etkinlik, gezi, sunu, uygulama, deney, drama..vb tekli-toplu; etkinlik, uygulama ve öğrenci ödevleri şeklinde işlenmektedir.
1-Anlatım Yöntemi 
2-Soru –Yanıt Yöntemi 
3-Güdüleme yöntemi 
4-Gözlem Yöntemi 
5-Deney Yöntemi
6-Sunu ve Gösteri (Demostrasyon) Yöntemi
7-Sınıflandırma Yöntemi
8-Tümevarım Yöntemi 
9-Tümdengelim Yöntemi 
10-Problem Çözme Yöntemi
11-Ortak Çalışma Yöntemi
12-Grup Tartışma Yöntemi                     
13-Simülasyon (Benzetim)Yöntemi
14-Gözlem ve Deney Yöntemi
15-Doğa ve Çevre Gezileri Yöntemi 
16-Anlam Çözümleme Tablosu 
17-Kavram Ağları
18-Kavram Haritaları.

II-Scane ve Işık Kutusunu Kulanama Denemesi   
III-Beyin Nadası Soruları ve Temel Kavramlar Etkinliği

Özel Öğretim Yöntemleri I Dersinin haftalık 2 saatlik Uygulamalarında ise:Öğretim yönlemelerini doğru kavranması için;her yöntemin fıtratına en uygun; toplantı, panel, seminer,sunu ödev, sınıf etkiliği,doğa etkinliği ve laboratuar etkinliği, deney, anlatım..vb şekilde uygulamalar sınıfta paylaşılarak işlenmektedir.
      
Sonuç Olarak
; Öğrenciler, öğretim yöntemlerinin biyoloji konularına genel veya özel özgün 
uygulanışına yönelik;Özel ÖğretimYöntemleri II Dersine almaya hazırlanmış olurlar.

ETKİNLİK VE DENEY

 Deney nedir? Belirli amaçlara ulaşmak, bir konuyu kavratmak-kanıtlamak için kurulan düzeneklerle çeşitli yöntemler – bilgiler kullanarak neticelere ulaşmaktır.        Deney öncelikle bilimsel amaçlıdır. Bir bilimsel çalışmayı ispatlamada araç olarak kullanıldığı gibi öğretim amaçlı da kullanılabilir. Deney genellikle kapalı ortamlarda çeşitli araç ve gereçlerle belirli yöntemler kullanılarak doğru uygulandığı zaman genellikle yakın neticeler alınan uygulamalardır. Deney; öğretim amaçlı, bilimsel amaçlı olup kapalı alanlarda, özellikle laboratuarlarda yapılan etkinliklerdir. Her deney bir etkinliktir ancak her etkinlik bir deney değildir.
Uygulama: Matematikte problem çözme veya alıştırma yapma uygulanması, Biyolojide materyal toplamanın uygulanması. Kapalı ve açık alanlarda yapılabilir. Genellikle  metodolojiyi (yöntemleri) öğrenmek ve öğretim amaçlıdır. Her uygulama bir etkinliktir ancak her etkinlik bir uygulama değildir.
Etkinlik nedir? Deney öğrenci ve öğrenme açısından bir tekrardır. Bu tekrarın meyvesi öğrencinin dağarcığına kattığı bilgidir. Aslında deney bilimsel bir etkinliktir. Ama her etkinlik bir deney değildir.O halde etkinlik; uygulamada bir kavramı veya bir şeyi temsil eden olay ve olaylar zincirini çeşitli somut malzemelerle öğrencilere yaptırarak ve yaşatarak aktarmaktır.
Etkinlik:Ör; Biyoloji, Fen Bilgisi, Felsefe topluluğu..Etkinlikte kurallar daha az, eğitici ve öğretici özellikler hemen hemen  aynı seviyededir. . Etkinliğin sınırı ve kuralları esnektir. Halbuki uygulama ve deney kuralcıdır. Etkinlik hem sosyal hem de fennidir. Uygulama genellikle fennidir. Kapsam itibariyle etkinlik(strateji) deneyi içerir. Etkinlik(strateji) laboratuar ortamında olabilir. Ama her etkinlik(strateji) deney değildir. Etkinlik(strateji)) hem soysal hem de bilimseldir. Özellikle öğretim amacıyla yapılır.
Ör;Bitki toplamak, Laboratuarda bitki kurutmak, bitki organların lup-mikroskop altında tanımak ve bitki teşhis emek Etkinlik, uygulama ve deneyle eşleştiriniz.
 

 

ORTA ÖĞRETİMDE BİYOLOJİ DERSLERİNE BAZI ETKİNLİKLERİN KAZANDIRILMASI

 

1-  Bitkilerle  ilgili olan etkinlikler Gezi gözlemle çeşitli bitki örneklerinin toplanması Gezi-gözlem kuralına uygun olarak gidilecek yer, toplanacak bitki örnekleri, yapılacak işler önceden öğretmen tarafından hazırlanır.

2-  Hayvanlarla ilgili olan etkinlikler

                           Materyaller (böcek, yılan, kaplumbağa) toplanırken öğrencilerin emniyeti birinci derecede dikkate alınır.

                           Karıncalar, kelebekler (arthropoda), çekirgeler (arazide gösterilebilir) atrapla tutulurlar.

                                                                                  Demir Halka

                                                                                                                      Bez

                                   Tahta Sap

 

 

- Atrap Şekli -

 

Atrapla Avlanma Özellikleri:Canlının uçtuğu yöne doğru sallanarak yakalanır. Bazılarında (sürüngenlerde) tam tersidir. Hayvanlar uygun kurutma yöntemleriyle kurutulur ya da böcekler ve kelebekler köpüklerin üzerine toplu iğne ile tutturulur. Bazı böcekler temizlendikten sonra cam kavanoza konabilir. Özellikle arazide taşlar kaldırılarak böcekleri şişenin içine koyabiliriz (örümcek, kulağa kaçan, kırkayak). Evde yenen meyvelerin tohumları ve kabukları (ceviz. Fıstık, fındık) çeşitli meyvelerin (üzüm, elma, kavun) çekirdekleri düdüklü tencerede kaynatıp dezenfekte edilerek incelenebilir. Bu çekirdekler bir karton üzerinde üzüm şeklinde yerleştirilebilir.
3- Bütün hayvansal ve bitkisel canlıları diri olarak göstermek.  Solucanlar, böcekler canlı olarak incelenebilir.

 

 

BİYOLOJİDE ETKİNLİK-MEYVE     
          Resim veya şekil olarak kartona dişi organ çizilir. Sonra bu meyvelerden birer parça alarak kartona yapıştırılır. Her meyveyi temsil edecek şekilde bir parça kullanılır. Bu bir etkinlikt

Özel NOT:
Gerekirse öğretmenin kendisi materyali temin edebilir. Arazide özellikle bitki morfolojisine yönelik kök, gövde, yaprak, çiçek ve bunların metamorfozlarını en güzel şekilde temsil eden örneklerden en az altışar tane toplanır. Herbaryum kuralına göre kurutulur. Daha sonra bu örnekler beyaz kartonlara yapıştırılarak gruplar halinde cam çerçevenin içine konur. Sınıfta ihtiyaç duyuldukça öğrencilere görsel olarak ya da bu materyallerin toplandığı yerlerin adresleri etiketlere yazılarak, yaşatılarak izah edilebilir. Eğer gezi-gözlem olarak öğrencileri araziye götürmüşsek, populasyon, tür,vejetasyon, ekosistem kavramını ve bunun gibi öğrenci seviyesine uygun kavramlar, yaşatılarak öğretilebilir. Özel NOT:Bitki isimlerinin  Latince’si   cins seviyesinde yazılmalıdır. Çiçek durumları, çiçek organları, yaprak tipleri, özellikle çiçek organları gösterilebilir. Fotoğraflarını çekebiliriz. Habitat ve bitkilerin fotoğrafı camekana yapıştırılabilir. Tüy çeşitlerini gösterebiliriz. Tohum çeşitleri, meyve çeşitleri olabilirir eğer meyveler bulunmazsa resimleri yapıştırılır.                           
a-Etkinlikte stilusu (dşi oragan boyuncuğu) anlatmak için; stilusun büyük olan bir bitki çiçeği alınarak canlı bir şekilde gösterilebilir.                           
b-Tohumlarla ilgili bir etkinlik yapabiliriz. Karton üzerinde merkezde pistil bulunur. Bunun etrafında meyveler olmalı.Sınıflarda hangi ders işlenirse onunla ilgili etkinlik yapılmalıdır. Mesela meyve, içinde tohum bulunan her şey meyvedir. Meyve çiçeğin bir ürünüdür. Eğer meyvede tohum yoksa özel durumdur.
c-Böcekler için bu etkinlik yapılırsa; böcek, karınca, Ağustos böceği, lavraları yumurtaları konarak yapılabilir. El lüpü ile karınca vb. böcekler incelenebilir.
Canlı yapmak istesek böcekleri arazide toplar bunların hepsinin ekstremite, cephalothorax, abdomen gibi özellikleri konuya yazılır. Bunlar kurutularak kartona yapıştırılır.
d-Her hayvan grubuna ait bir etkinlik geliştirebiliriz. Böcekler ve diğer canlıların ekstremiteleri üzerinde etkinlik yapılabilir.



TEKNOLOJİK ETKİNLİK VE DENEY    Deney nedir? Belirli amaçlara ulaşmak, bir konuyu kavratmak-kanıtlamak için kurulan düzeneklerle çeşitli yöntemler – bilgiler kullanarak neticelere ulaşmaktır. Deney öncelikle bilimsel amaçlıdır. Bir bilimsel çalışmayı ispatlamada araç olarak kullanıldığı gibi öğretim amaçlıda kullanılabilir.Deney genellikle kapalı ortamlarda çeşitli araç ve gereçlerle belirli yöntemler kullanılarak doğru uygulandığı zaman genellikle yakın neticeler alınan uygulamalardır.Deney; öğretim amaçlı, bilimsel amaçlı olup kapalı alanlarda, özellikle laboratuarlarda yapılan etkinliklerdir. Her deney bir etkinliktir ancak her etkinlik bir deney değildir.
Uygulama: Matematikte problem çözme veya alıştırma yapma uygulanması, Biyolojide materyal toplamanın uygulanması.Kapalı ve açık alanlarda yapılabilir. Genellikle metodolojiyi (yöntemleri) öğrenmek ve öğretim amaçlıdır. Her uygulama bir etkinliktir ancak her etkinlik bir uygulama değildir.Etkinlik nedir? Deney; öğrenci ve öğrenme açısından bir tekrardır. Bu tekrarın meyvesi öğrencinin dağarcığına kattığı bilgidir. Aslında deney bilimsel bir etkinliktir. Ama her etkinlik bir deney değildir o halde etkinlik; uygulamada bir kavramı veya bir şeyi temsil eden olay ve olaylar zincirini çeşitli somut malzemelerle öğrencilere yaptırarak ve yaşatarak aktarma olayıdır.
Etkinlik: Ör; Biyoloji, Fen Bilgisi, Felsefe topluluğu..Etkinlikte kurallar daha az, eğitici ve öğretici özellikler hemen hemen aynı seviyededir. . Etkinliğin sınırı ve kuralları esnektir. Halbuki uygulama ve deney kuralcıdır. Etkinlik hem sosyal hem de fennidir. Uygulama genellikle bilimseldir. Kapsam itibariyle etkinlik(strateji) deneyi içerir. Etkinlik(strateji) laboratuar ortamında olabilir. Ama her etkinlik(strateji) deney değildir. Etkinlik(strateji)) hem sosysal hem de bilimseldir. Özellikle öğretim amacıyla yapılır.  


    



Özel Öğretim Yöntemleri I Dersinin Amacı:Tüm olanaklarımızı verimli kullanarak, her konuya özgü en doğru öğretim yöntemlerinin kombinezonunu (dizaynlarını, düzenlenmesini) kurmayı-uygulamayı düşünsel refleks-tepki haline getirmeyi öğrencilerimize kavratmak ve alışkanlığını geliştirmektir. Bu düşünsel refleks-tepki mantık sistemi ve muhakeme gücünü kazandırmak için, öncelikle;bilgilerin zihnimize kabulleniş, depolanış ve kullanım çeşitlerini bilmek önemlidir.  Bu konuda var olan temel yöntemlerle ilgili bilgileri doğru edinmek ve öğrenmek gerekirBilgileri edinmek ve hayatla ilişkilendirmek için, yeterince eşik bilgilere sahip olmanın yanında;sanal ve gerçek dünyasında asrın dogmalarını güvenle aşarak hür ortamda düşünüp düşüncelerini açıklaması daha elzemdir.
      Bu amaçla dersin girişinde ve sonuç kısmında dersle uzaktan ve yakından (önemli sıra dışı kavramlar) ilgili bazı TEMEL-ÖNEMLİ kavramların tanımları, örnekleri ve uygulamaları verilmiştir.
    Ayrıca beyin fırtınası soruları; Öğrenciler de hür düşünce ufkunu geliştirmek için; kavram yanılgılarını telafi etmek, Lüzumsuz-liyakatsiz; ilahların, kişiliklerin, idoların–İdillerin..vb yerini doğrularla değiştirmek yada depolarize etmektir: Ayrıca zihninde-beynindeki sanal-doğal kaynaklarla ilişkilendirip hayatla güncellenmesi amaçlanmıştır.

BAZI BEYİN FIRTINASI ÖDEV, SORU VE ETKINLİKLERİ (Sınıf Öğretmenliği FTT dersinde A4,4A ve 4B Sınıflarında Verilen Öğrenci Yanıtları 2006)

Sınıfça Kabul Edilen Bazı  Öğrenci Yanıtları 2005 
Sınıfça Kabul Edilen Bazı  Öğrenci Yanıtları 2006
Sınıfça Kabul Edilen Bazı  Öğrenci Yanıtları 2007
Sınıfça Kabul Edilen Bazı  Öğrenci Yanıtları 2008
 
Sınıfça Kabul Edilen Bazı  Öğrenci Yanıtları 2009 



A- Eğitim:Fert ve Toplumda, istendik ( pozitif) davranışların ortaya çıkması ve benimsenmesi için yapılan her türlü faaliyettir.Diğer bir deyişle; canlı varlıklara istendik düşünsel-bedensel davranışları kazandırmak için; yapılan her türlü süreçtir.
Bireyin insan toplumuna ve doğaya yararlı olması amacıyla ideal ahlak ve kültür normlarına sahip kişilik olarak sosyalleştirilmesi sürecidir
Fert ve topluma/lara; güzel ahlak normlarını kavratmak-güncelletmek için; gerçeği/leri zamanın da doğru mayalamak veya mayalatmak için, yapılan her şeydir
veya İnsana;hayatında uygulayabileceği kadar; hakikatin ve güzel ahlakın mayasını zamanında -yeterince doğru çalmaktır. (Demirkuş 2006)
Bireyin insan toplumuna ve doğaya yararlı olması amacıyla ideal ahlak ve kültür normlarına sahip kişilik olarak sosyalleştirilmesi sürecidir.
Bazen eğitimle mutlak gerekli hedeflere ulaşmak için;toplumun değişime müsait olmadığı yada fıtratının zorlandığı konular da diyet-özel bağışıklık sistemini geliştirmek çok önemlidir yani bir konunu gerekliliğini anlamak için topluca geçici günaha davetin komikliği-gerekliliği. (Demirkuş 2007)

Eğitim;Akıl sahiplerinin, nefsini ve tüm sanal araçlarını doğru tanıtıp, toplum içerisinde; kendini liyakatli, namuslu ve dürüst konumlandırmasını insanlara kavratmak , öğretilenleri düşünce ve davranışlarında refleks haline getirtmektir.(Demirkuş 2008)

Eğitimin Hedefi;eğitim sistemlerini kullanarak, fert ve topluma kendisini(nefsini) doğru tanıyıp, dürüst ve namuslu konumlandırma güzel ahlakı aşılamak ve akıllı yaşamayı refleks haline getirmektir.
Eğitimle, insanların ve hayvanların hangi sanal araçlar ve sıfatların kontrolünde olduğunun: benzerlik, ayrıcalık ve özgünlüğünün; gerçek ve doğru farkındalığını kavramak ve uygulamaktır.

Kendini Tanımak:
zihinsel- bedensel araçlarını; tanımak, tüm güçlerini bilmek, kullanma becerileri derecesini doğru kavramak, insani, hayvani sıfatlar- araçları… vb doğru tanımak, uygulamak ve kullanmaktır.

Çıkarsama;
Aklın kontrolündeki iradesine emanet insanla, zekasının kontrolündeki iradesine insanlar arasındaki farkları düşünün. Hayvanların hepsi;gen zekasının ve içinde yaşadığı çevrenin sistem zekasının kontrolündedir.

Eğitimdeki Amaç:Doğal olan bu hudutlarda: fertten toplumlara;güzel ahlakın, iletişimin, sosyolojik çeşitliliğin(Müsrif-İlkel Teknoloji , Patojen(öldüren)istisnalar hariç) önemini-bereketini, birlik-beraberliğin bilincini ve zorunluluğunu, bilimsel verilere dayalı olarak kavratmaktır. Eğitimle pay (fert ve toplumun özgün özellikleri= aktif özgünlük) ve payda (fert ve toplumun ortak özellikleri=yarı aktif özgünlükler) arasındaki bilgi-sosyal ilişki-gen akışı ile nefes alan-hayat bulan çizginin belirginleşmesi  somut örneklerle gerekliliği kavratılması gerekir.
Bu açıdan:fert veya toplumlardan ;insanlık paydasını yutamaya çalışanlar patlar, yutturanlar kayıp olur;özgün payını; yutan/yutturanlar ise yok(asimile) olur. Dengedekiler hayat bulur. SANKİ BU DOĞAYA KONMUŞ BİR YASA GİBİDİR. Tanışasınız diye, sizi kavimlere ayırdık (Allah C.C.). Yerine ve önemine göre; birbiriyle bağlantılı olarak, önce evrensel eğitim daha sonra kişisel ve ulusal eğitim yapılmalıdır?. Bazen; evrensel ve ulusal eğitimlerin ilişkisi eş güdümlü verilmeli. Evrensel eğitim ulusal benlik ve kimlikleri asimile etmemeli.1, 2,  
B-Öğretim: Öğretim ise, doğadakivarlık, olay, olgu ve diğer tüm enerji hallerinin;özgünlükleri (varlık) -faaliyetleri  (varlıklar arasındaki dinamik süreçler) arasındaki ilişkilerine ait bilgilerden yararlanılansı amacıyla ;  bilgilerin, insanlığa devşirilmesi ve  uygulanmasıdır. Doğada var olan bilgilerin insanların anlayabileceği bir seviyede öğretilmesidir.Öğretimde çeşitli yöntemler kullanılır. Öğretimde bilgi aktarılırken (yöntem ve yöntemler kullanılırken) çeşitli araç-gereçler kullanılır ve öğretimle ilgili kavram ve kavramlar arasındaki ilişkiyi en güzel şekilde temsil eden materyaller ya doğrudan doğruya kullanılır ya da bunlara ait veriler teknolojik araç-gereçlerle öğretimde kullanılır. Diğer bir deyişle;Doğayı tanımak ve ondan yararlanmak amacıyla; Doğal ve yapay (insan ürünü ör: çizgi film)  bilgileri insana kavratmak ve uygulatmak için yapılan her şeydir. Doğada var olan bilgileri (varlıklar, olaylar, olgular, sistemler, kanunlar, kavramlar v.b) anlaşılabilir hale getirmek amacıyla çeşitli yöntem, araç-gereç ve teknikler kullanılarak  fert ve topluma planlı ve programlı bilgi aktarma sürecidir .

Öğretim: Doğayı tanımak ve ondan yararlanmak amacıyla; Doğal ve yapay (insan ürünü ör: çizgi film) bilgileri insana kavratmak ve uygulatmak için yapılan her şeydir. Ör; bugünkü teknoloji öğretimin ürünüdür. Doğada var olan bilgileri (varlıklar, olaylar, olgular, sistemler, kanunlar, kavramlar v.b) anlaşılabilir hale getirmek amacıyla çeşitli yöntem, araç-gereç ve teknikler kullanılarak  fert ve topluma planlı ve programlı bilgi aktarma sürecidir .

C-Öğrenme:Amaçlı veya amaçsız edinilen bilgilerin canlı varlıklarda; kalıcı ve hayatta bilinçli uygulanabilir hale gelmesidir.İnsan;kullanmadığı ve kullanamadığı bilgisinin hamalı, yanlış uyguladığının cahilidir(Demirkuş 2006).

       

E18'DE Eğitim ve Öğretimin Altı Önemli Prensibi

1-Eğitim ve Öğretimde Birinci Prensip;Varlığın Özelliklerini Çok İyi Tanımak(Algıde Değişmezlik Prensibi)Doğru Tanımak-Doğru Empati Duymak Prensibi): eğitilecek olan varlığın/ların; idoları, idleri, ilahları,yaşı, eşik bilgileri değer yargıları, haz duyguları,nefretleri, korkuları, sevgileri ve fıtratının değişebilirlik açılımlarını…vb sıra dışı bedensel, zihinsel olgu ve araçların özelliklerinin-özgünlüklerinin çok iyi bilinmeke ve algıda değişmezlik prensibi için doğru empatı duymaki gerekir.

2-Eğitim ve Öğretim de İkinci Prensip (Doğru Konumlandırma Prensibi);
doğru zaman, doğru yer/sınıf-doğru bilgi/leri, doğru yöntemi/leri eşleştirmek ve seçmek. Sabreden dervişin muradı vaktinde doğan-batan güneşmiş veya vaktinde yeşeren gülmüş mantığını uygulamak. son derece önemlidir.

3-Eğitim ve Öğretimde Üçüncü Prensip(
Doğruya İnandırma Prensibi);
öğrenciyi konunun önemine veya gerekliliğine inandırmak,konuyu; doğru örneklendirme-doğru uygulama, yeterli pekiştirme ve hayata doğru güncellemedir. 

4-Eğitim ve Öğretimde Dördüncü Prensip(Doğru Uygulama Prensibi)       

5-Eğitim ve Öğretimde Beşinci Prensip (Doğru Sonuçlandırma Prensibi)

6-Eğitim ve Öğretimde Altıncı Prensip (Doğru Değerlendirme Prensibi)

Eğitim ve Öğretimin Önemi Mutlaka yurtlarda ve bütün insanların bulunduğu yerlerde  yararlı gerçek,genel ve spesifik akaitler geliştirmek gerekir. Akait: Paylaşıldığı zaman haz duygularının artmasına, çoğalmasına neden olan kaide ve kurallar topluluğudur. Örneğin teknoloji, din, beşeri siyaset, millet ve vatan akaidi gibi … Halbuki İnsan-Doğa  akaidi; Birçok akaidin paydasını oluşturur. Belki de mutlak evrensel akaitlerden en önemlisidir. Gerçekten fen bilgisi ; insanların ahlakını güzelleştirmiş olsaydı teknolojik ülkelerin diğerlerine göre ahlaki yönden çok büyük yol kat etmesi gerekirdi. Ör; Hitler Almanya sı Bilim ve teknoloji geliştiren bilim adamlarının çoğu güzel ahlaklıdır.  Gerçekten bilimi sürükleyen insanların sayıları;  çok az olan beyinlerdir. Doğal yaşantının (Doğal kabilelerdeki evrensel ahlak ölçüleri) ve  Gelişmiş yaşantının  (medeni toplumlardaki evrensel ahlaki normlar) Doğal ve teknolojik hayatın, insan beynini yeterince evcilleştiremeye tesiri şüphelidir. İlkellik ölçütü ile ; güdük evrensel ahlak normlarına sahip insanlar kast ediliyorsa, belki de bugün en teknolojik ülkelerin doğal kabileler olarak nitelenmesi gerekebilirdi. Belki de ilkel kabileleri doğal kabileler olarak kabul etmek daha doğrudur.   
Etoloji,
  hayvanların davranışını inceleyen bilimidir.
 
Psikoloji
ise insanların davranışını inceleyen bilimdir. İnsanların ahlaki ölçüleri ne kadar etolojik, ne kadar psikolojik oluşu onların 
evcil beyinleri hakkında bize bilgi verir. Kısaca ; ilkel, doğal ve gelişmiş; fert ve toplumların davranışları ne kadar hayvanlara benzerlik gösteriyorsa o kadar ilkel,doğal ve  negatif evrensel ahlak ölçülerine yaklaşmış  demektir.   Öğretimin, eğitimin yerini alamadığı, ikisinin birbirini tamamladığı kesindir. Bir insan, davranışları itibariyle hayvanları ne kadar çok taklit ediyorsa, hayvanlara bir o kadar yakındır. Bunun tam tersi ise insanın, hayata daha yakın eğitimli kamil insan olduğunu gösterir. Hayvanlarla beraber geçmişten, bu güne insana en çok etki eden yöntemler hangileridir? Zor kullanmak, telkin yöntemi (39 ? defa birisine deli denirse o kişi deli olur), sevgi yöntemi, taklit yöntemi, özendirme yöntemi, güdüleme yöntemi, teşvik yöntemi, takdir yöntemi, inandırma yöntemi, güven verme yöntemi, psikolojik baskı uygulama, olumsuz sonuçlardan ders alma, yanıltma yöntemi, teknik olarak yön vermek, tersi telkin vermek, ailesinin ve çevresinin beklentilerini telkin ederek sorumluluk yüklemek, aile içi rekabet, olumlu ve olumsuz sonuçları göstermek, başkasını örnek gösterme, zayıf noktalarını yakalama, ödüllendirme, başarının getirdiklerini göstermek, pratik hayatta başarılı kişilerin hayat rahatlığı ile başarısızların çektiği sıkıntıların gösterilmesi, ilgisiz eğilimli davranma, kişiliğine ve bilgisine saygı duyarak değer verme, öğrenciyi hassaslaştırıp davranışlarla yön vermek, şişirme yöntemi vs…
Sonuç:
Sorunlarını çözmeyi kesin  başarmış  eğitimciler, davranış bilimcileri ve ilgili uzmanların çözüm yollarını taklit edilerek, eğitim sorunlarımızı çözmeliyiz.

Öğrenme: Amaçlı veya amaçsız edinilen bilgilerin; fert ve toplumlarda kalıcı ve hayata bilinçli uygulanabilir hale gelmesidir.İnsan;kullanmadığı ve kullanamadığı bilgisinin hamalı, yanlış uyguladığının cahilidir(Demirkuş 2006).

Önemli Not: İkiz iki kurt köpeği düşünün: Biri evde beslenip her şeyini hazır alsın, merhamet, sevgi ve saygı görsün, aileden biri gibi icabet görsün evde. Diğeri özel  eğitilmiş polis köpeği olarak yetiştirilmiş  ve iş gören yardımcı icabeti görsün. Bu iki köpeği çeşitli koşul ve durumlarda karşılaştıralım.  Hazırın  varlıklarda geliştirdiği  alışkanlığın  karını görmek zor değildir.
Hazırcılık;
gayret bile sarf etmeden edinilen ve edinilmek istenen her şey? Belki de bir varlığın kendisine ve çevresine  verebileceği  en büyük ceza; hazıra, kolaya, alışmak ve alıştırmaktır. Yaşamak için; insanların  çalışması zarureti, bitki-hayvanda rekabeti gerektirir.Bitkiler ve  hayvanların  doğasındaki; zarafet–gücün-güzelliğin  ve çeşitliğin nedenlerinden biri de rekabettir. Rekabet, hayvanlar için her zaman zorunlu, insan için zorunlu değildir.
E-Eğitim Programı: Fert ve toplumda arzu edilen sonuçlara ulaşmak için gerekli bilgilerin disiplinize edilmesidir İyi bir eğitim programı, esneklik, işlevsellik, toplum değerlerine dayalı olmak, bilimsellik, ekonomiklik ve uygulanabilirlik gibi özelliklere sahip olmalıdır .
 F-Eğitim süreci; zamana bağlı olarak;fert ve toplumların (insanın) davranışlarında pozitif değerleri ortaya çıkarmak için yapılan tüm işler, uygulamalar ve eylemlerdir. Yani yapılan tüm;işler+eylemler+uygulamalar+zaman.
 
G-Öğretim süreci;zamana bağlı olarak;fert ve toplumların (insanın);doğadaki bilgileri öğrenmek ve hayatına uygulamak için aktarmak için yapılan tüm işler, uygulamalar ve eylemlerdir. Yani yapılan tüm;işler+eylemler+uygulamalar+zaman.
  H-Öğrenim süreci; eğitim ve öğretim sürecine muhatap olan varlığın/ların bu olaylara maruz kaldığı zaman ve eylemler sürecinde öğrenme eşiğine geldiği veya tamamladığı zamana kadarki süreçtir.Süreç +olay+ olgu
Bu üç sürecin arasındaki ilişki çok önemlidir. Zaman, mekan ve mevcut olanaklar dikkate alınarak, uzman eğitimciler tarafından iyi bir eğitim ve öğretim programı çerçevesinde uygulandığında verimli ve yararlı bilgi aktarımı sağlanabilmektedir.
  
  Dünyada çok hızlı bir şekilde ortaya çıkan bilimsel ve teknolojik gelişmeler sonucu edinilen yeni bilgiler aynı hız ile fen eğitim ve öğretimine yansıtılmamaktadır.
 Fen eğitiminde ortaya çıkan en önemli sorun fen bilimlerindeki ilerleme ile okullarda okutulan fen dersleri arasındaki bağlantısızlıktan ileri gelmektedir.
Bunun sonucu, bugünkü yetişkin nüfusun yaklaşık %90 ı bilim ve teknolojiyi izlemekte ve yararlanmakta güçlük çekmektedir. Bilim ve teknolojideki bu hızlı gelişime sonucu elde edilen bilgilerin fen eğitimi programlarına yansıtılması amacıyla yeni fen eğitimi programı geliştiren 141 ülkedeki durum UNESCO tarafından rapor edilmiştir.

Etkili Öğrenme ;Etkili öğrenmede amaç bilgileri çok uzun bir süre unutmamak üzere edinmek hayata bilinçli uygulayabilmek veya aktarmaktır. Etkili öğrenme için öğretmenin veya sunucunun aktaracağı bilginin öğrencinin seviyesi  dikkate alınarak aktif hale getirerek mümkünse 5 duyuya hitap edecek şekilde yaşatarak, deney yaparak etkili yöntem ve yöntemlerle bilgiyi aktarmak gerekir. BİLGİYİ ÖĞRENCİNİN ÜRÜNÜ HALİNE GETİRMEK İÇİN GAYRET EDİLİR. Bir konu veya bilgiyi aktarmada; hangi yöntem ve yöntem lerin uygulanacağını genellikle olanaklar belirler. Olanaklarımıza göre yöntem seçiminin çok dikkatli yapılması gerekir. Etkili öğrenmenin diğer bir niteliği de  edinilen bilgi ve becerilerin hayatta kullanılması ve hayata geçirilmesidir. Buna transfer (bilgi aktarımı) denir.

Etkili öğrenmede hedef:
Öğrenen fert veya kitlenin 
öğretilen şeye affinitesini (cezp etmek- ilgisini) artırmak  bunu takiben bilgiyi en uygun yöntem ve yöntemlerle aktarıp kalıcı olarak hayata uygulamasını sağlamaktır.  Etkili öğrenme bir şeyi iştahla öğrenmek ve algılamadır. Öğrenciyi öğrenmeye iştahlandıralım. Konuyu en uygun yöntem ya da yöntemleri seçmektir. Öğrenci buna hazır değilse bu bir işkencedir. Etkili öğrenme için önce zemin hazırlanmalı. Öğrenme yeme içme gibi bir ihtiyaçtır. En az etkili öğrenme koşulları kadar zeminde hazırlanmalıdır. Öğrencilerimizi etkili öğrenmek için hazırlamalıyız.
Eğitim ve Öğretimde Hazır Bulunuşluk: Fert ve toplumların, bedenen ve zihnen herhangi bir bilgiye en verimli şekilde;  öğrenmeye-kavuşmaya hazır olmasıdır.  Fert veya toplumların sunulacak bilgiye ; bedenen ve zihnen en verimli şekilde öğrenmeye  hazır olmasıdır.

Etkili Öğretim İçin Hazırlık Aşamaları;
I-Konuyla ilgili
a)Doğal olanaklar  (Çevredeki göl, orman vs.)
b)Yapay olanaklar (Çevredeki fabrika, sanayi vs.)
c)Okul olanakları  (Ders araç-gereçleri)
d)Özel olanaklar    (Evden oyuncak gibi materyaller)
II-Konuyla ilgili olanaklar listelenir (kesin liste)
III-Kesin olanaklar listesine dayanarak, konunun tabiatına ve öğrencinin seviyesine en uygun yöntemler seçilir. (Etkili öğrenme ve öğretmenin koşulları gereği)  
Bir öğretmenin vicdanının rahat olması için; mevcut olanaklarından  öğrencilerini ve kendisini maksimum seviyede yararlandırmak için: mutlaka bulunduğu çevredeki; 1-Okul,  
2-Sanayi,
3-Kişi-Kurum-Kuruluş
4-özel  olanaklar  
5-doğal  olanaklarının bir listesini çıkarmalıdır.
Bu listeyi;
A-Öğretim yöntemleri 
B-Uygun araç ve gereçleri dikkate alarak
C-Fen Bilgisi konuları ile bağdaştırarak öğrencilere uygun yöntem/lerle takdim etmelidir.

  
Etkili  Öğretimi Uygulamanın Ön Koşulları
1-Konunun önemini vurgulamak.Öğrencinin öğrendiğiyle ne kazandıracağını, aksi halde kaybını bilmesi önemlidir(Konunun Önemine Motivasyon
).
2-Öğrenciyi konuya angaje edip bilgilerini harekete geçirmek için;cevaba motive eden Beyin Fırtınası soruları sorulur.
3-Uyarılan beyine gereksinim duyduğu yada susadığı yanıtların tohum bilgileri ile tatmin etmek için;Beyin Nadası Soru ve Önermeleri  öğrenciye sunulur
4-Öğrencinin dikkatini çekmek amacıyla;eylem, yüz hatları, mimikler, dinamik - etkileyici hitap ve davranışların yapılması.
5-Konunun önemini  pekiştirmeye yönelik güncelleme-örnekleri vurgulamak.
6-Diğerleri


Etkili Öğretimin Uygulama  Koşulları ?

1-Konuya en uygun yöntem ve yöntemleri seçmek. (olanaklar ölçüsünde)
2-Birden fazla duyuya hitap etmek.(Konu özelliğine göre öncelik sırası ve zamanı iyi ayarlamak)
3-Sık sık tekrar etmek.
4- Öğrenciyi aktif hale getirmek, bilgiyi kendisine mal etmek. Örneğin; deney, gözlem, gösteri(demostrasyon), slayt, tiyatro ve film verilebilir.(Tarihi yaşatmak için, o olayı en iyi bütünleyen tiyatro ve filmler verilebilir.)
Düşüncenin Nefes Alması (ders içi  dağılan dikkati toplamak ve zihni dinlendirip aktive etmek) 2-5 dakika
1.Mümkünse konuyla ilgili  veya ortak payda SÖZEL ikram  (şiir, fıkra, skeç,atasözü, vecize, türkü, şarkı... )  hoca, öğrenci sunar.
2. İŞİTSEL ; şiir, fıkra, skeç,atasözü, vecize, türkü, şarkı...  hoca ve öğrenci sunar.
3. GÖRSEL ve İŞİTSEL; film sunu,animasyon, show,klip-film fragmanları, şiir, fıkra, skeç,atasözü, vecize, türkü, şarkı... hoca, öğrenci veya multimediya araçları sunar. 4.Diğerleri  



Öğrenciyi Değerlendirme Kriterleri: 1-Ders notları. 2-Çeşitli özel etkinlikler uygulatılır. (Etkinlikle ilgili kavramlar ve materyaller verilir, etkinliği hazırlaması istenir.) 3-Anket yapılabilir. 4-Ders hocası ve 
diğer hocaların öğrenci hakkındaki gözlem - görüşlerinin karşılaştırılması 5-Sınavlar. 6-Öğretmenin verdiği teknikleri - yöntemleri ve olanakları kullanmış mı? 7-Öğrencinin bir etkinliği eleştirme, değerlendirme biçimi ve sentez yeteneği de gelişmiş olmalıdır. 8-Beyin Fırtınası Kişilik Belirleyici Soru Kümelerine verdiği yanıtlar.  
SORU CEVAP YÖNTEMİNDE  DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN  HUSUSLAR;
1-
Öğrencilerin verdikleri yanıtları tekrarlamama
2-Kendi sorduğu soruyu yanıtlamaktan kaçınmalıdır.
3-Sorulara ya da yanıtlara müdahale ederek kesmekten kaçınmalıdır.
4-Sadece yanıt vermek için gönüllü öğrencilere söz hakkı vermek..
5-Gereğinden fazla, düşük veya yüksek düzeyde soru sormak.
6-Evet-Hayır cevaplı soru tiplerini sıkça kullanmaktan kaçınmalıdır.
7- Kavramlar,sorular ve anlatımlar; öğrencinin seviyesine uygun (net) anlaşılabilir, yazılı ve sözlü olarak ifade edilmesi gerekir.
8-
Araç ve gereçler doğru zamanda ve uygun yerde kullanılmalı.
9–
Konuları, mevsim ve zamana uygun olarak işlemeli.
10-Bir konu anlatılırken onu en güzel şekilde temsil eden örnekler seçilmeli.
11-
Öğrenciye konu anlatılırken, dikkati uyanık tutulmalı  



BİLGİ
*İnsan genellikle:bilginin;ya bilmezi, ya cahili, ya;alimi yada hamalıdır!!
*Çocuklarımızı ve öğrencilerimizi; zamanında gerçek bilgilerle donatmazsak, onun yerine zihinleri abur cubur-hurafe bilgilerle doluşur.
*Toplumsal olarak geri kalmanın bir sebebi de budur.
*Öğrencilerimizi sıfırdan, üniversiteyi bitirinceye kadar sadece fen ve sosyal bilimlerle ilgili bilgilerle donatmak yeterli değildir. Ahlaki yönden eğitici bilgi ve uygulamalardan (eğitimden) yoksun bırakmak geleceğimiz için büyük bir risk ifade eder.
Bilgi:Doğadaki, sübjektif-objektif; varlık,zaman, olay, süreç ve olgularla ilgili zihnimize giren- özümsenen(asimile olunan) veya zihinsel operasyonla ürettiğimiz ürünlerin zihnimizde bıraktığı dinamik imaj ve kalıntılardır.

  Bilgi: Doğadaki,  sübjektif-objektif varlık,olay olgularla ilgili zihnimizce asimile(özümsenen) olunan - giren  veya  zihinsel operasyonla  ürettiğimiz  ürünlerin  zihnimizde bıraktığı dinamik imaj ve kalıntılardır. İnsan doğada parazit  yaşamaya devam ederse doğanın bedenindeki savunma sistemleri  tarafından  kısa sürede  yok edilmeye mahkum olur. Doğa ile kommensal veya mutual yaşamayı başarması zor değildir.Her türlü yolla (bilinçli veya bilinçsiz) edindiğimiz bilgiler, belleğinize yerleşip, gerekirse bu bilgiler kullanılarak yeni bilgiler üretiriz. İşte dışarıdan edinilen tüm bilgilerin belleğimize yerleşmesi, yerleşen bilgileri kullanarak yeni bilgileri üretmek ve bu olaylardaki yeteneklerimizin, rollerimizin ne olduğunu öğrenmeye özgün bilgileri üretmeye yönelik zihinsel yapılanma kuramı ileri sürülmüştür.

  BİLGİYİ OLUŞTURAN ÖĞELER;
1-Olaylar, Süreçler, Olgular
2-Kavramlar
3-Genelleme ve ilkeler
4-Soyut modeller ve kavramlar
5-Doğa yasaları yasalar
6-Varlıklar ve Enerji ilişkisi
7-Kainat öncesi ve kainat sonrası bilgiler

  Bilgi İçeriği   
    Doğa gerçeklerinden doğa kanunlarına kadar yükselen bilgi bütünlüğüne bilgi içeriği denir.      
   İnsanlar doğadaki bu konulara ulaşırken bilimsel yöntemlere ilaveten deneyim ve sosyal yaşantılarından edindiği bilgileri kullanarak neticeye ulaşırlar. Bilimsel yöntemler kullanılırken araç ve gereçlerde  nitel ve nicel olarak bilimsel-teknolojik 1 bilgi edinilir ve kullanılır. Örneğin; terazi kullanılarak tartım, cetvel kullanarak uzunluk ölçümü gibi .

 
BİLGİ ÇEŞİTLERİ
;       
1-
Doğruluğu hep aynı neticeyi  veren bilgiler. (Bilimsel bilgi)
2-
Deneysel çalışmalarla elde edilen  bilgiler.(Deneysel Bİlgi)
3-
Doğruluğu kişiye göre değişen yada değişken olan bilgiler (İzafi bilgi).
4-
Doğa ötesi yada bilimsel olanaklarla denenemeyen yada denenmekte sıkıntı çekilen ama mutlaka yanıtlanması gereksinim duyulan ve genellikle teorilerle yanıt verilen yarı gerçek bilgiler Ör, Genel Görelilik 1,2. Olanaksızlıklar nedeniyle doğruluğu kesinleşmemiş doğa üstü veya buna yakın derecedeki gerekli soru ve problemlere cevap olacak şekilde var olan, ileri sürülen bilgiler(Kuramsal bilgiler Ör:Özel Görelilik 1, 2
).
5-Doğum, ölüm, kainat (Gerçek Bilgi)
6-Deyimlerle Elde Edilen Bilgiler (Deneyimsel Bilgi)
7-
Dini Bilgiler
8-Zihinsel Trans Bilgileri (Haz Veren,Doyumsuzluk Hissettiren ....Vb)
9-Pasif Sanal Bilgiler (Doğa Ötesi,Doğadaki,Zihinde ve Dijital Ortamdaki Bilgiler)
10-Sakat, Yanlış ve Eksik Bilgi
11-Diğer Bilgiler (Sanal Dünyadaki Bilgiler...vb)  

1-BİLİMSEL BİLGİ Bilimsel bilgi, bilimsel yöntemlerle doğruluğu kanıtlanabilen bilgilerdir.Bilimsel bilgide;olay ve varlıklar hakkında çeşitli ilkeler ve kavramlar mevcuttur. Ancak doğada öyle olgu ve olaylar var ki, mevcut olanaklarla bunlar hakkında kısa sürede bilimsel bilgi edinmek bazen olanaksızdır. Örneğin, kara deliklerde yutulan varlıklara ne olur? Bu tür durumlarda olayın özünü temsil eden veya buna en yakın bilimsel deneyler düzenlenir. Mevcut bilimsel bilgilerden yararlanarak bu sahadaki uzman Bilim insanlarının sentez yetenekleri ile kuramlar ileri sürülür. Zaten kuramların çoğu önemli soru, problem ve sorunlara geçici yanıt olması için ileri sürülmüştür.      
Bilimsel bilgilerin en az veya hiç değişmez olmaları veya bağımsız olma özelliğine bilimsel objektiflik veya nesnellik denir. Bilim; kişisel değil, toplumun ve kültürün ortak malıdır. Bilimsel bilgilerin zamanla büyümesi ve gelişmesinde, fen bilimleri de genişler ve değişikliğe uğrar. Doğadaki varlık ve olaylar hakkında daha genel ve doğru açıklamalar bulunduğunda önceki bilgiler ya düzeltilir ya da vazgeçilir. Yeni bilgiler kabul görür. Bilimin bu özelliğiyle FEN BİLGİSİNDE MUTLAK GERÇEK YOKTUR?  (Fen Bilgisi Öğretimi Prof. Dr. Fuat Turgut)       Yukarıda  anlatılan bilimsel bilgi dışındaki sadece sağ duyuya dayalı boş hurafeler, mistik inançla ilgili bilgiler bilimde geçersizdir.
2-DENEYSEL BİLGİ:Fen Bilimleri  geniş ölçüde gözlem ve deneylerden edinilen bilgilerle genellemelere dayanır, onun için fen bilimlerine Deneysel Bilim de denir. Aslında bu ayırım doğru değildir. Çünkü fen bilimleri tümüyle deneysel değildir. Deneysel çalışmalarda olaylar ve varlıklar belirli nitelikleri gözlenip nitel ve nicel özelliklerine ait bilgiler edinilerek genellemelere ve ilkelere ulaşılır. Deneysel çalışmalarda gözlem, ölçme ve betimleme önemli  yer tutar. Bir noktada fen bilgisi sadece deneysel bilim değildir, deneysel bilimi içine alır.       Bilim insanlarının karmaşık olayların tümünü değil, önemli bir veya birkaç niteliğini; gözlemleyerek, gözlemler ışığında deneyler düzenleyerek, gerekirse deneylerindende yararlanarak yaptığı düzenlemelere basitleştirme denir. Örneğin tohumların çimlendirilmesinde nem ve ısı etkisi görmek istiyorsak bir takım deneylerle değişken ve sabit faktörlere dayalı deney düzenekleri hazırlayarak,  tohumun  çimlenmesi hakkında bilimsel veriler elde edebilir ve genellemelere gidebiliriz.                                                  
 3-İZAFİ BİLGİLER
Hayatın gereği icabı; insanlarda her şeyin nedenini sorgulama duygusu ve güdüsü mevcuttur yani öğrenmeye kuvvetli bir  İLGİ (affinite) duyar ve sebeplere bağlar. Bu sorgulama ve güdü uygulamaya geçince bilimsel yöntemler ve tecrübelerle test edilip neticeye bağlanmazsa  gerçek bilgiler zamanında doğru bir şekilde yerleştirilmezse; bunun yerine gerçek,hurafe ve diğer bilgiler rastgele doluşur.. Bu nokta itibariyle çocukların ve toplumların gelişim dönemlerindeki bu güdü ve duyguları nedenlere bağlı olarak  yaşayarak öğrenmeye affinite (ilgi) duymaya: eğitim yöntemleriyle  gerçek  bilgilerle icabet edilmezse bunun dışındaki her bilgi istisnalar hariç yanlış netice veren veri tabanı gibidir. Genellemelere ve neticelere negatif tesir eder. Mutlak yanıtlanmasına gereksinim duyulan sorular kısmen teorilerle yada tecrübe ve gerçeklerle bu boşluğun eğitimle doldurulması gerekir. Tercihe dayalı  her şeyde kader diye inanca iftira etmeyelim. Trafik kazaları ve depremlerin zararları kaderin cilvesi midir yokas tercihin meyvesi midir.                                                   
4-KURAMSAL BİLGİ
: Fende kuramsal düşünme ve yapılar yardımı ile bilime önemli katkılar getirilmiştir. Örneğin;Güneşin doğup batması deneysel olarak açıklanamaz. Kuramsal bilgilerle açıklanmaya çalışılır. Ör: Uzaya göç neden zorunlu  olacak ve nasıl olacak?  Sorusuna yanıt, kuramsal bilim kuralları ve bilimsel bilgilerin doğru senteziyle sonuca ulaşılır.Ulaşılan sonuçta yer alan bilgilerin bazıları kuramsaldır.
                                                  
5-GERÇEK  BİLGİ
: Doğada varlığı en az değişen veya doğa var oldukça değişmeyen;varlık, olay, olgu, kurallar ve kanunlardır. Doğum, ölüm, kainat
                                                   
6-
DENEYİMSELBİLGİLER ; Bütün bilimsel bilgiler, bilimsel yöntemlerle elde edilmemiştir. Bunların çoğu toplumsal deneyimler ve denemelerle günümüze kadar gelen birikimlerin sunucudur.
      Özellikle Fen Bilgisi konusu dışındaki toplusal bilgilerin çoğu deneyimlerle elde edilmiştir. Bilimsel bilgiler sadece Fen Bilgisi ile  ilgili değildir.
 7-DİNİ BİLGİLER
8-ZİHİNSEL TRANS BİLGİLERİ (HAZ VEREN,ZİHİNSEL DOYUMSUZLUK YAPAN ....VB)
9-PASİF SANAL  BİLGİLER (DOĞA ÖTESİ,DOĞADAKİ,ZİHİNDE VE DİJİTAL ORTAMDAKİ BİLGİLER)
10-SAKAT, YANLIŞ VE EKSİK BİLGİ
;Toplumca kabul gören ancak gerçeğe yakınlığı şüpheli veya ters bilgilerdir.
Yanlış-Eksik;Atasözü, Vecize, Deyim, Özdeyiş, Deneyim Cümleleri...vb :Bu özdeyişler, kavramlar, deyimler, cümleleri..vb zihinsel bedenin köşe taşları ve temel veri tabanları gibi iş gördüğü için acıda olsa; sağlıklı ve düzgün çalışan, toplumun zihin yapısı açısından,varılan sonuçları doğru, namuslu ve gerçekçi eleştirmek gerekir. Dinden, Bilimden, ilimden ve deneyimlerden; edinilen bilgilerin, benzer özellikleri  ilişkilendirilerek oluşturulan çıkarsamalardır. Bu bir tümevarımdır. Tam tersine atasözlerinin özgün özelliklerine göre açıklamak analizdir.Ak akçe kara gün içindir, Delikli demir çıktı mertlik bozuldu gibi atasözleri ise eksik atasözleridir. Tümevarım ve tümdengelim için kullanılabilir.İki gönül bir ol